Sei hilabete igaro dira Martin Garitanok (Bergara, 1963) Gipuzkoako Foru Aldundiko aginte makila hartu zuenetik. "Zorpetuta" aurkitu zuen diputazioa, egoera "oso delikatuan". Hala ere, hilabeteotako balantzea "baikorra" dela uste du; besteak beste, bere gobernuak 2012ko aurrekontuak adostea eta erreforma fiskala aurrera ateratzea lortu duelako.
Hauteskunde kanpainan zinetela, esan zenuen ez zeniola inolako beldurrik ahaldun nagusi izateari. Gaur gauza bera esango zenuke?
Bai, gauza bera esango nuke. Ez diot beldurrik karguari, eta, gainera, esperientzia apur bat hartu dugu dagoeneko, eta ikusten dugu gauza garela talde moduan diputazioaren kargu egiteko.
Ahaldun nagusi izendatu zintuztenean, zer aurkitu zenuen? Geroztik zer aldatu da?
Hona iritsi ginenean, egoera ekonomikoa oso delikatua zen. Zorpetuta aurkitu genuen instituzioa, eta, lehenengo hilabete hauetan, aurrekontuei aurre egiteko orduan, doikuntza politika bat izan da gure politika: aurrekontu oso zehatzak egin ditugu, gehiago ez zorpetzeko.
Beraz, esango zenuke hilabete hauetan aurrerapauso batzuk emateko gai izan zaretela?
Bai, bai. Uste dut gai garrantzitsuenetan aurrerapausoak eman ditugula, eta hortxe daude frogak. Hor dago aldaketa fiskalaren alde alderdi sozialistarekin egindako hitzarmena; aurrekontuak adostu ditugu EAJrekin, eta errepideetako politikan hitzarmen bat ere sinatu dugu PPrekin. Beraz, uste dut esan daitekeela baikorra dela gure sei hilabeteetako lehenengo balantzea.
Aurrekontuak aipatu dituzu, Bilduk EAJrekin adostu dituenak. Ados jarri ahal izateko, Bilduk zer utzi behar izan du bidean?
Normala den moduan, beste alderdi batekin adosterakoan ezin duzu bete zure planteamendu osoa. EAJk gehienbat planteatu zigun diru sail bat ezartzea sustapen ekonomikorako. Eta, ahalegin batzuk eginez, beste leku batzuetatik kenduz, zortzi milioi jarriko ditugu horretarako. Eta bigarren gaia zen hondakinen kudeaketaren inguruko eztabaida sei hilabetez luzatzea eta sei hilabete hauetan elkarrekin hausnarketa bat egitea ea nola konpontzen dugun hondakinen kudeaketa. Ez da hitz egin, eta ez da adostu zein izango den formula. Azken finean, sei hilabeteko epea horretarako da: erabakitzeko zein behar duen izan eredua. Guk gure planteamendua badaukagu, ezaguna da, eta horrekin jarraitzeko asmoa daukagu.
Sei hilabeteko atzerapena edozein erabaki hartzeko orduan. Horrek zer esan nahi du praktikan? Sei hilabete horiek pasatuta, non erabakiko da errauste plantaren etorkizuna?
Hemen kontua ez da errauste plantaren etorkizuna eztabaidatzea. Hemen kontua da erabakitzea nola kudeatu nahi ditugun hondakinak. Gure ustez, lehenengo planteamendua izan behar du askoz ere gutxiago sortu behar dugula; gero, sortzen duguna nola kudeatu. Eta gero dago frakzioa deitzen den hondakina, eta horrekin zer egin behar dugun, nola kudeatu behar dugun; horretaz da hausnarketa. Hori izan daiteke errauste planta bat, edo ez. Edo inertizatu. Badira beste formula batzuk. Sei hilabete horiek erabiliko ditugu hausnarketa hori egiteko. Ez errauste planta bai ala ez, handia edo txikia: ez dut uste horretan zentratu behar dugunik eztabaida.
Baina iritsiko da hori erabaki beharko den momentua ere.
Bai. Sei hilabete barru momentu hori iritsiko da, eta, orduan, uste dugu beste alderdiak ere konbentzitzeko gai izango garela erraustea ez dela biderik egokiena.
Azken erabaki hori non hartuko da?
Eskumenak banatuta daude, eta, azkenean, errespetatu egin behar da instituzio bakoitzak zein eskumen dauzkan. Kontua ez da leku batetik eskuduntza atera eta beste norabait eramatea. Hori oso ongi erregistratua dago, eta norberak bere ardurak eta eskuduntzak dauzka.
Enpresei dagokienez, zortzi milioi euroren laguntzak hitzartu dituzue aurrekontu horietan. Zer-nolako laguntzak izango dira? Zeren arabera banatuak? Zein helbururekin?
Helburua da kalitatezko enplegua sortzea eta berrikuntza eta internazionalizazioa bultzatzea. Diru horrekin ez ditugu lagundu nahi gauzak gaizki egin dituztenak, baizik eta gauza berriak egitera doazenak, eta proiektu zehatzak eta egokiak aurkezten dituztenak.
Adegiko presidenteak adierazi berri du azken bi urteetako aurrekontuetan 100 milioi euroren laguntzak izan zituztela enpresaburuek...
Galdera, agian, beste bat izan beharko litzateke. Diru horrekin guztiarekin, zenbat lanpostu sortu dira? Zenbat enpresa atera dira zulotik? Guk uste dugu hori ez dela ongi kudeatu. Diru hori, ez dut esango alferrik —ez nuke horren hitz gogorra erabiliko—, baina guk uste dugu ez duela balio izan krisitik ateratzen laguntzeko.
Esan duzu diru hori bildu ahal izateko beste leku batzuetatik kendu behar izan duzuela. Zer esparrutan egin dituzue murrizketa horiek?
Printzipio bat bageneukan aurrekontuei aurre egin genienean, eta zen gizarte politika ez ukitzea. Hori ez dugu ukitu. Baina hori ez ukitzeko eta euskararen inguruko diru sailak ez ukitzeko, beste toki guztietatik atal txikiak hartu behar izan ditugu.
Diru sarrerak ere bermatu beharko dituzue. Zein aurreikuspen dituzue?
Aurreikuspenak ez dira oso baikorrak. Egia esan behar da. 2012a badirudi oso latza izango dela, eta guk diru iturri horiek bermatzeko zera egin dugu, zerga aldaketari heldu. Bada beste proposamen bat ere, Ekarpen Legea aldatzea, baina hori aurrerago etorriko da.
Bidegik 900 milioi euroko zorra du. Zor hori nola ordainduko du foru aldundiak?
Bi aukera dauzkagu, eta gu baten aldekoak gara. Bata da bidesarien politika; ez gaude ados horrekin. Uste dugu bineta soziala deitzen dena egokiagoa dela. Azkenean, erabiltzen duenak ordaindu dezala. Baina, hori esanda ere, gure politika oso argia da beste arlo batean. Hau da, ez dugu inbertsiorik egingo aurten errepide berriak egiten, mantentze lanak bermatuko ditugu, baina ez dugu uste diputazioaren politika errepideak egin eta egin aritzea izan behar duenik. Uste dugu diru gehiegi inbertitu dela horretan, nahiko azpiegitura onak ditugula Gipuzkoan, eta horretan ez dugula gehiago gastatu behar.
Erreforma fiskala adostu duzue PSE-EErekin. Desarmonizazioak izan ditzakeen eragin negatibo horiek beldurrik sortzen dizuete?
Batere ez. Desarmonizazioa deitzen den hori egon da aurreko legealdian ere Gipuzkoan, eta gainera, guk uste dugu inportantea dela guk gure proiektua aurrera ateratzea. Uste dugu erreforma fiskal hori erabat beharrezkoa zela. Uste dugu erabat justua eta progresista dela, eta beraz, desarmonizazioa ez dator guk hori egiten dugulako, beste batzuek egiten ez dutelako agian, ezta? Uste dut, gainera, azkenean, beste diputazioak ere horretara etorriko direla.
Krisi ekonomikoaren erdian, Gipuzkoako udalen hiru laurdenek zorpetuta amaituko du urtea. Egoera hori ikusita edo, Foru Funtsa 2013rako %1 igotzeko asmoa iragarri zenuen. Horrek lagunduko al du ezertan?
Lagunduko du, jaitsi beharrean igotzen badugu. Guk lagunduko dugu gure neurrian, eta gure neurria da, aurten igotzea ahal dugun pittin hori; gutxi da, badakigu, baina ez daukagu gehiago.
Azpiegiturei dagokienez, Rafaela Romero PSE-EEren Batzar Nagusietako bozeramaileak kezka adierazi berri du, lizitazioek nabarmen egin dutelako behera. Azpiegituren etsaitzat zauzkate.
Ez da egia. Guk politikara arrazionalizazioa eraman nahi dugu, eta esaten dutenean, Pasaiako kanpo kaia, adibidez... Ez gara azpiegituren etsaiak, baina azpiegitura horren kontra bagaude. Horrek ez du esan nahi gu azpiegituren etsaiak garenik, baizik eta, zentzurik ez daukaten azpiegituren kontrakoak gara.
Bilduren aroarekin batera, Gipuzkoa Aurrera ere bertan behera geratu da. Horren ordez antzeko egitasmorik buruan baduzue?
Beste egitasmo bat badaukagu, Gipuzkoa Sarean deituko duguna. Baina, esan behar da, guk Gipuzkoa Aurrera bertan behera utzi dugula, uste genuelako, lobby pribatu baten esku uzten zela Gipuzkoaren etorkizuneko eredua. Eta uste dugu, hor agente batzuk bazeudela eta egon behar direla, baina beste asko falta zirela ere. Eragile sozialak, sindikalak…
Anoetako estadioko pistaren gaia, pista kentzea alegia, tartean behin mahai gainera ateratzen da. Zer daukazue buruan?
Hori Jokin Aperribairi galdetu beharko zenioke! Badakit Realarentzako kezka bat dela, badakit hiru-bat proiektu ezberdin dauzkatela mahai gainean, badakit ere Realarentzat garrantzitsua dela pista horiek kentzea, baina ikusi beharko dute nola finantzatzen duten. Gaur egun gure lehentasunak beste batzuk dira.
Diputazioa zenbateraino laguntzeko prest legoke?
Ikusi beharko genuke zein den proiektua, horren kostua, zein izan daitekeen horren eragin ekonomikoa Gipuzkoan… Guzti hori aztertu beharko genuke oso ondo.
Realarekin segituz, Gipuzkoa, euskararekin bat leloa daramate elastikoetan.Realak jarraituko du lelo horrekin?
Gu sartu ginenean itun hori egina zegoen jada, eta egin duguna izan da erantzun aurretik hartutako erabaki horri. Uste dut, eta esan behar dut uste, zeren ni orduan ez nengoen, Reala oso momentu delikatua pasatzen ari zela, eta finantziazioa behar zuen. Nik uste dut kudeaketa ona egin dutela Realeko arduradun berriek, egiten ari direla, baina datorren urtean ikusi beharko dugu zeintzuk diren gure lehentasunak.
Markel Olano ahaldun nagusiak herritarren parte hartzea sustatuz amaitu zuen legealdia. Gobernu berrian ere parte hartzeaz mintzo zarete. Bide beretik zoazte horretan?
Markel Olano EAJko kidea da, eta ni ez naiz EAJkoa. Beraz, ikuspegi desberdinak dauzkagu, baita alor horretan ere. Nik ez dut kritikatuko EAJk egindakoa, baina guk gure bide propioa daukagu horretan ere. Parte-hartzearen aldeko oso apustu tinkoa egin dugu, zuzendaritza nagusi bat sortu dugu diputatu nagusiaren kabinetean parte-hartzearen ingurukoa, beraz, garrantzia ematen diogu horri. Aurtengo aurrekontua egiterakoan ez dugu aukerarik izan aurretik parte hartze prozesu zabal bat irekitzeko. Datorren aurrekontuei begira irekiko dugu parte hartze prozesu bat, gure aurrekontuak aurretik kontrastatuak izan daitezen. Horretan lanean ari gara jada.
@Elkarrizketa osoa Berria Telebistan ikusi nahi izanez gero, klik egin hemen: www.berria.info